Tổng thư ký Francophonie giới thiệu về Nguyễn Văn Vĩnh và bản dịch thơ La Fontaine

Bằng việc dịch các bài thơ ngụ ngôn của La Fontaine ra tiếng Việt, Nguyễn Văn Vĩnh đưa đến cho đồng bào mình bài học tổng quát về tinh thần có tác dụng mở rộng không gian đối thoại giữa con người với các nhân vật tưởng tượng xung quanh thứ tiếng nói chung là tiếng Pháp.

Không có gì đáng ngạc nhiên khi từ bao lâu nay, chúng ta đã biết rằng Nguyễn Văn Vĩnh giữ vị trí quan trọng trong việc truyền bá văn hoá Pháp tại Việt Nam. Bằng công trình xuất sắc dịch các tác phẩm của thiên tài Pháp, ông đã giúp nhiều thế hệ người VN tiếp xúc với tiếng Pháp, thứ tiếng mà, như một trong các ông tổ đã sáng lập ra, cho rằng mang tính nhân văn trọn vẹn và được dệt vòng quanh trái đất.

Những bộ sách vẫn cùng tôi đồng hành

Thật là những lời lẽ lãng mạn, êm dịu, tới giờ tôi vẫn thích. Gần đây một anh bạn nhà văn đã bảo tôi rằng cụ Vĩnh đã dịch “Les misérables” là “Những kẻ khốn nạn” là không đúng, khi trông thấy bản dịch năm 1926 của cụ Vĩnh, và rồi anh hỏi tôi: “Còn anh thì anh nghĩ sao?” Theo tôi thì tôi nghĩ rằng cụ Vĩnh không sai vì hai lý do: Trước nhất là vào thời điểm 1926 hai chữ “khốn nạn” không có cái nghĩa đểu giả, bất nhân, mất dạy như ngày nay, mà chỉ có nghĩa là những kẻ khốn cùng. Kế đó là tôi nghĩ cụ Vĩnh là người đọc rộng hiểu nhiều chắc chắn là cụ biết là vào năm 1845 Victor Hugo mới viết những dòng đầu tiên của tác phẩm vĩ đại này và đặt tên nó là “Les misères” (Những cảnh khổ), nhưng đến năm 1847 thí cụ bỏ dở và đi làm chính trị, mãi tới năm 1860 mới hoàn tất và đổi tên là “Les misérables”. Do đó những kẻ khốn nạn chỉ là những kẻ cùng khổ sống khốn khó trong cảnh khổ mà thôi, chứ không phải là những kẻ đểu cáng, khốn kiếp, lưu manh, ác ôn và “khốn nạn” theo cái nghĩa của ngày nay.

Các bản dịch Truyện Kiều sang tiếng Pháp

Bên cạnh người Pháp và với sự động viên của người Pháp nhưng với động cơ riêng, với sự độc đáo và với khả năng ngôn ngữ rất tốt, các trí thức Việt nam cũng chú tâm vào dịch Truyện Kiều, người đầu tiên là Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936). Là nhà báo, nhà văn tiểu luận, giám đốc các tạp chí, rồi dịch giả, Nguyễn Văn Vĩnh đã có công trong việc phát triển văn hoá Việt nam cũng như trong việc truyền bá văn hoá Pháp

Một lối dịch hiện đại qua một số dịch phẩm thơ La Fontaine của NVV

BBT - Quan điểm dịch thuật của Nguyễn Văn Vĩnh không xa là mấy so với lí luận dịch hiện đại, thể hiện rõ nhất trong “Mấy lời của dịch giả” trong cuốn “Thơ ngụ ngôn La Fontaine”: “Tập dịch-văn này tôi làm ra kể đã lâu năm lắm rồi, khi còn ít tuổi, chưa làm văn vần bao giờ, mà đọc qua thơ La Fontaine cũng phải cảm hứng, chấp chảnh nên vần, tuy lắm câu văn còn lấc-cấc lắm, nhưng các bạn độc giả, cũng nhiều ông xét quá rộng cho là dụng công dịch lấy đúng. Đúng đây là đúng cái tinh thần

Nguyễn Văn Vĩnh: Chiếc cầu nối văn hóa Đông - Tây

Newvietart - Văn dịch tiểu thuyết của ông Vĩnh lưu loát, nhiều đoạn lược dịch hoặc phỏng dịch. Nhà phê bình Vũ Ngọc Phan đã nhận xét: "Lối dịch ấy các nhà báo thường dùng và gọi là "lược dịch" cốt lấy mau, miễn là hoạt thì thôi. Người không có nguyên văn để đối chiếu, tưởng là hay tuyệt, nhưng nếu dùng những bản dịch của Nguyễn Văn Vĩnh để so với nguyên bản mà học dịch, thì nhiều khi người ta thấy những ý trong câu dịch không còn là ý của tác giả nữa". (Nhà văn hiện đại. Quyển nhất trang 55. Nhà xuất bản Vĩnh Thịnh Hà Nội).

Nguyễn Văn Vĩnh: Một dịch giả uyên bác

Tapchisonghuong - Phan Khôi đã công nhận ông Vĩnh một người có khí phách. Trong cách nhìn của kẻ hậu thế sau hơn 60 năm, với bối cảnh khác hẳn, tôi ngẫm nghĩ khí phách ấy có thể là tương đồng với nét hiên ngang trong phong cách của một nhà văn hóa lớn. Ông Nguyễn Văn Vĩnh đã xứng đáng là một tấm gương mẫu mực trong địa hạt giao lưu văn hóa, một nhà dịch thuật thông thái, một trí thức độc lập, tự trọng mà nhiều thế hệ cần học tập. Có thể từ đầu thế kỷ, do hoàn cảnh lịch sử, người Việt Nam đã tiếp cận văn hóa Pháp. Chúng ta phải công nhận phần ảnh hưởng phong phú do các luồng tư tưởng

Tam quốc chí - Diễn nghĩa

BBT - Chữ quốc – ngữ thời nay người An. nam ta cũng đã nhiều người học lắm. Nên vui thay! xưa kia đàn ông ta dùi mài bao nhiêu lâu, tốn bao nhiêu cơm cha mẹ, mới cầm được quyển sách; miệng ngâm, đùi dung, mà vị tất trong bụng đã được cái lý thú gì là lý thú thực; thế mà nay không những là anh em mình, nào đàn bà, nào con gái, cho trí trẻ con, cũng đã cầm được quyển sách đọc; mà đọc chữ nào biết chữ ấy quả là ngấm - nghía vào trong lòng trong ruột.