Nỗi trăn trở của cô gái Sài Gòn khi đọc Nhời đàn bà

BBT chúng tôi xin lần lượt giới thiệu những bài viết về đề tài phụ nữ của học giả Nguyễn Văn Vĩnh, nhằm giúp bạn đọc hiểu thêm về tư duy của một người được mệnh danh là: “Người Nam mới đầu tiên”. BBT đã gửi đến độc giả hai bài trong loạt bài của chuyên mục Nhời đàn bà, bài thứ 3 này, chúng tôi cũng vẫn sao chép nguyên văn như đã thông báo, tuy nhiên do bức thư được viết với văn phong miền Nam cách đây đã một thế kỷ, nên có một số từ ngữ hơi khó hiểu, rất mong các độc giả cùng chia sẻ. Đầu bài này được đặt là: “Nỗi trăn trở của cô gái Sài Gòn khi đọc Nhời đàn bà“. Đông Dương tạp chí số 37, ra ngày 22/1/1914. Sài-gòn; Trần-thị-Thắm.

Nỗi trăn trở của cô gái Sài Gòn

khi đọc Nhời đàn bà

(Bản-quán có tiếp được cái thơ của cô con gái Sài-gòn xin đăng vào đây để cô Loan và cô Bống tường lãm).

Thơ như sau này:

Cha…! Dữ ơ! Mà em không dè ở ngoài Bắc-kỳ trong sắp nữ-lưu chúng mình lại có trang hùng biện cao đàm như vậy! Em lấy làm có phước mà đặng nghe lời vàng ngọc của các chị, em hân hạnh biết là ngần nào?

Các chị ôi! Tên em là Trần-thị-Thắm, người ta thường kêu em là cô Năm-Thắm, quê ở Sài-gòn. Hồi thơ bé vào tràng nữ-học mấy thu tròn, ơn giáo-dục cũng biết chút đỉnh dong ngôn công hạnh. Nên băng tuyết giữ trong đài thượng kính, xuân xanh này chưa có bao nhiu. Khách bướm ong mặc kẻ dập diều, cửa động-đào chín còn khóa kín.

Các chị ôi! Đáng lẽ mà em có biết các chị ở đâu. Vì hôm nay anh Hai của em từ Bắc về, có nói chuyện cùng em rằng: Cha…! ở ngoài Bắc kỳ có mấy cô danh giá vô chừng, một cô kêu là Đaò-thị-Loan và một cô kêu là Nguyễn-thị-Bống, thường hay có bài đàm luận vào báo Đ-D-T-Chí. Em thấy nói vậy thì em mừng lắm, nhưng vẫn còn bán tín bán nghi. Mừng là mừng trong bọn hồng nhan ta có khách tu mi, nghi là nghi lời thính văn chưa chắc đã thiệt.

Bởi vậy nên em hỏi thằng nhỏ đến sở Lục-Tỉnh-Tân-Văn hỏi mua một tập báo Đ-D-T-Ch. Đoạn nó đem về, em mở ra coi. Em cũng chưa kịp coi đến bài nọ bài kia, hễ trương nào có lời đàn-bà là em xem trước. Mấy buổi nay em đọc hết đầu đuôi một lược, mới hay rằng ngô huynh bắt ngô khi!

Trời bụt ơi! Mới nghe danh của các chị em còn kính mến ba phần, chớ xem đều lời của các chị đàm luận, thì thiệt khâm phục khôn xiết. Mà nhứt là các lời của chị Đào thì em xem ra lại có lý-tưởng cao xa hơn nữa. Chắc sao người nhà chị Đào, hoặc anh hoặc em hoặc ông chú ông cậu nào đó, có người thâm thúy tây học, mà lý-tưởng truyền qua sang chị hăng? Hay là trời riêng phú chất thông minh cho chị, mà chị có tư-tưởng cao như vậy chăng?

Em đọc lời của các chị, em ngồi mà em suy nghĩ bao nhiu, thì em lại mắc cỡ thay sắp nữ-lưu trong xứ em bấy nhiu. Một người làm đĩ, ô danh cả bọn má hồng, em nói ra thì em cũng chẳng đẹp gì, nhưng em không nói thì trong lòng em thổn thức. Các chị ôi! Có đời nào mà đờn-bà con gái, đã đăng gội nhuần ơn giáo hóa, biết chữ nghĩa, biết công nghệ; mà té ra không ai chăm đến sự sanh-nhai chút nào hết. Tháng nhờ chồng một vài chục nguyên bạc, ngày ăn chơi cho thỏa chí ê hề. Hết quần tụ bài-cào tứ-sắc thì lại đánh đề, chẳng dìu dặc nhau trà-đình tửu-tiếm thì vô dạp hát. Mấy cô nọ lăng nhăng tuồng trăng gió, cặp tay mèo dạo cùng xóm đến cùng đàng; mấy chị kia mong đợi khách yến-anh, ngồi xe kéo hết nằm nghiêng lại nằm ngửa.

Nói rút lại thì phần tài trí thông minh thì ít, mà phần ăn chơi đàng điếm thì nhìu. Em nghĩ bao nhiu em lại cực bấy nhiu là vậy đó.

Sau chót em lại thấy một bài của chị Đào, có ý muốn khuyên nhủ mấy cô đồng chí, xin phép chủ-nhơn mà mở một phụ trương nữ-báo : Trời ôi! Sao mà bụng chị nghĩ quảng bác dữ vậy? Sự đó là một sự văn-minh tối cao trình độ của các nước , dẫu cho sắp tu mi hảo-hớn ở nước Nam ta, cũng chưa hề đã nghĩ tới; mà chị đã muốn gây cuộc đó, thiệt là chị có lòng lo cho bày đào-tơ liễu yếu nước ta quá chừng!

Chị ôi! Em đọc lời chị, em thương chị biết là bao nhiu. chớ chi phải em ở ngoài Bắc thì em qua thăm chị đã lâu, đặng hầu chị một đôi câu truyện. Nhưng ngặt vì kẻ nam người bắc, đến đỗi em trông chị, luống những mơ tưởng năm canh.

Vậy em có mấy lời nầy,trước là kính chúc Báo-quán chủ-nhơn và các vị chánh phó chủ-bút đăng bài nầy của em vào báo đặng tỏ lòng kính mến của em cùng chị. Xin chị chớ nộ kẻ xa xuôi nghì dặm, mà bỏ em út ra ngoài mắt xanh.

Em xin từ rày sắp tới, thủng thẳng em hiến một đôi câu luận cùng chị, mà chị có lập được nữ-báo thì em xin sẵn lòng mà giúp chị một tay thông-tin ở xứ Nam nầy.

Sài-gòn; Trần-thị-Thắm.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *