Chuyện người phụ nữ may lá cờ đại trong cách mạng tháng 8

Baodatviet – Không nhiều người biết rằng, tác giả của lá cờ đại treo tại quảng trường Nhà hát lớn, Hà Nội sáng 17/8/1945 đã may nó trong đêm chuẩn bị diễn ra cuộc mít tinh trọng đại khi bà đang mang thai người con gái đầu lòng ở tháng thứ bảy và bà chính là con dâu thứ của học giả Nguyễn Văn Vĩnh.

Chúng tôi tìm đến số nhà 55 ngõ Lương Sử C, phường Văn Chương, quận Đống Đa vào một ngày trung tuần tháng Tám để tìm hiểu về người phụ nữ có sứ mệnh lịch sử đó. Ngôi nhà chúng tôi đến lần này không phải địa chỉ cách đây 64 năm người phụ nữ có tên Lê Thị Tý may lá cờ đại. Nơi đây, hình bóng của bà cũng chỉ còn được lưu giữ qua những tấm hình và ký ức của người con trai thứ, anh Nguyễn Lân Bình, hiện là cán bộ Cục Phục vụ Ngoại giao đoàn – Bộ Ngoại giao.

120531_banguyenthity_thumb.jpg

Bà Lê Thị Tý (ngoài cùng bên phải hàng thứ nhất) cùng bạn bè cũ ở trường Đồng Khánh.
Ảnh: Gia đình nhân vật cung cấp.

Là con trai thứ trong nhà nhưng anh cả mất từ sớm, Nguyễn Lân Bình từ bé đã được coi như “sứ giả” của cha mẹ. Trong gia đình dòng dõi danh gia ấy, chúng tôi không nghĩ những sự kiện liên quan đến lịch sử trọng đại lại được tái hiện qua các câu chuyện hoàn toàn  giản dị và dễ cảm nhận đến như vậy!

Anh Nguyễn Lân Bình cho biết, chuyện về mẹ anh, bà Lê Thị Tý may lá cờ đại có khổ 45 m2 lần đầu tiên được kéo lên công khai ở quảng trường Nhà hát lớn thành phố Hà Nội sẽ chìm vào ký ức của riêng bà nếu không có sự kiện năm 2000, nhà báo Trường Phước (được ông Trần Lâm – Nguyên Chủ nhiệm Uỷ ban Phát thanh và Truyền hình Việt Nam giới thiệu) đột ngột xuất hiện đề nghị bà kể lại câu chuyện xa xưa ấy. Từ đó, những người con của bà mới biết, mẹ mình từng tham gia một  việc trọng đại của đất nước.

Bà Lê Thị Tý sinh năm 1924 tại Hà Nội trong một gia đình khá giả, là nữ sinh Đồng Khánh. Bà làm dâu gia tộc học giả Nguyễn Văn Vĩnh từ năm 20 tuổi, từ đó người con gái Hà thành đã lựa chọn cuộc sống của một người phụ nữ bình thường, hết lòng vì sự nghiệp của chồng, chăm lo con cái, bà xem sự nghiệp của chồng là lẽ sống.

120531_ongnguyenduc_thumb.jpg

Hai vợ chồng bà Lê Thị Tý – Nguyễn Dực

Chồng bà, ông Nguyễn Dực là một thành viên trong nhóm Hướng đạo sinh. Vào đêm 16/8, khi ông trở về từ cuộc họp của Tổng hội Viên chức Hà Nội cùng một người bạn là ông Phạm Thành, đề nghị bà may một lá cờ khổ lớn, bà vui vẻ nhận lời. “Mẹ chưa bao giờ nghĩ mình đã làm một việc hệ trọng, chỉ nghĩ đơn giản đó là phần việc cần chia sẻ với chồng”, anh Bình nhắc lại lời tâm sự của mẹ.

Theo hồi ký của chồng bà Tý, ông Nguyễn Dực: Tối 16/8, ông Phạm Thành rủ ông đi đến hội Trí Tri ở phố Hàng Quạt nghe phổ biến chương trình mít tinh vào chiều thứ 7 (18/8), đó là cuộc mít tinh của những viên chức thủ đô chào mừng thắng lợi của Việt Minh. Nhận thấy lễ mít tinh tổ chức vào ngày thứ Bảy không mấy hợp lý, Nguyễn Dực góp ý với ông Phạm Thành nên tổ chức sớm vào chiều ngày thứ Sáu (17/8). Ý kiến ông Dực đưa ra được đa số thành viên trong hội tán thành. Đồng thời với việc đưa tin cho báo Đông Pháp để kịp phát hành vào sáng hôm sau, ông Phạm Thành nêu ý kiến may một lá cờ đỏ sao vàng cỡ lớn để dùng vào buổi mít tinh.

Phạm Thành là người bạn, người anh thân thiết của Nguyễn Dực trong nhóm Hướng đạo sinh, ông là con chủ hiệu may lớn ở gần chợ Đồng Xuân khi đó, cửa hiệu Thuận Thành Long. Nhưng khi quyết định may lá cờ đại, ông Phạm Thành không muốn may tại cửa hiệu của cha mình, do ở đó có nhiều thợ làm, sợ việc dễ bị lộ. Trong khoảng thời gian gấp gáp, chỉ còn một đêm chuẩn bị ấy, ông Nguyễn Dực đã nêu ý kiến đưa về nhà cho vợ may với lý do đơn giản là tại nhà ông có chiếc máy khâu quay tay mua được của một gia đình Tây đã bỏ đi .

Phạm Thành và Nguyễn Dực trở về nhà vào lúc 23h ngày 16/8 . Sau khi nghe chồng trao đổi, bà Tý đã đồng ý dậy bắt tay làm.

Ông Nguyễn Lân Bình nói : “Theo lời kể của mẹ, ông Phạm Thành làm công việc đo đạc, chia bố cục lá cờ và cách tính tỉ lệ cắt ngôi sao, còn mẹ ngồi may. Cha mẹ tôi làm đến gần sáng thì hoàn thành, lá cờ có khổ rộng 9 x 5 m”.

Sáng ngày 17/8, tại quảng trường Nhà hát lớn, ông Dực lo việc bố trí, lắp đặt loa và micro cho buổi mít tinh, mãi tới 11h mới xong. Ban Tổ chức cuộc mít tinh đã quyết định: Khi thả lá cờ vĩ đại che kín mặt trước Nhà hát lớn cũng chính là hiệu lệnh cho cuộc mít tinh lịch sử của Cách mạnh Việt Nam.

Tuy nhiên, sau niềm vui đất nước được độc lập giống bao người, bà Tý lại theo chồng đi kháng chiến 9 năm với bao gian khổ và cực nhọc. Câu chuyện về lá cờ đại được may gấp trong đêm 16/8, khi bà Tý đang mang thai tháng thứ 7 người con gái đầu lòng và điều này chỉ được khơi lại sau hơn 60 năm kể từ ngày lịch sử ấy. “Mẹ chưa bao giờ coi việc mình làm vào đêm hôm đó là một việc gì to tát”, anh Bình nhắc lại lời tâm sự của mẹ mình.

Có lẽ vì suy nghĩ như vậy nên bà chẳng bao giờ nhắc lại với các con về sự kiện này. Anh Bình nhớ rõ khi trò chuyện với nhà báo Trường Phước (quá cố), mẹ anh nhắc đi nhắc lại nhiều lần: “vải may lá cờ đại ngày ấy là vải nội, không có vải ngoại như bây giờ!”.

Niềm vui cả đời vun đắp cho chồng của người nữ sinh Đồng Khánh ấy cũng vơi cạn khi ông nhà ra đi. Sự kiện được nhắc lại vào năm 2000, khi ông Nguyễn Dực vừa lìa xa nhân thế chưa tròn năm.

Người nữ sinh Đồng Khánh năm xưa giờ cũng đã rời cõi tạm. Bà sống một cuộc đời của người phụ nữ bình thường, làm một việc trọng đại cũng với tâm nguyện của một người “thấy việc cần làm thì làm”. Chưa bao giờ ồn ào, chưa từng hình dung mình đã làm một việc hệ trọng trong lễ mít tinh chuẩn bị cho sự ra đời của chế độ mới. Sinh năm 1924, bà Lê Thị Tý mất năm 2001 ở tuổi 78.

Kim Sen

Nguồn bài dẫn http://baodatviet.vn/Home/congdongviet/Chuyen-nguoi-phu-nu-may-la-co-dai-trong-cach-mang-thang-8/20098/54788.datviet

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *