Tin “HOT”… ngày xưa

Vào thời Trung Quốc cổ đại, chắp tay vái chào không phải là một cử chỉ biểu thị sự tôn kính trang trọng nhất. So với cử chỉ quỳ lạy thì chắp tay vái chào chỉ là một cử chỉ lễ phép rất nhẹ nhàng. Quỳ lạy là hành động của người trẻ đối với người lớn tuổi, cấp dưới với cấp trên và học trò với giáo viên. Quỳ lạy là cử chỉ biểu thị sự tôn kính của hậu bối với các bậc bề trên.

Quỳ lạy là một hình thức phổ biến để biểu thị sự tôn kính, chúc tụng, phúng viếng vô cùng trang trọng và thường được dùng trong nhiều trường hợp quan trọng như gặp mặt hoàng đế, vái lạy trời đất, vái lạy tổ tiên, chúc tết thầy, hành lễ trong hôn lễ vào thời cổ.

Hồng Mẫn (Chân dung và cuộc sống – THVL, ngày 14/2/2011).

*****

Chắc chắn, khi nói về sự nghiệp văn hóa của học giả Nguyễn Văn Vĩnh, những ai quan tâm đều đồng ý với một nhậnđịnh hoàn toàn có cơ sở, đó là: Nguyễn Văn Vĩnh là đối tượng gây nhiều sự lo lắng, bất bình, thậm chí oán ghét nhất của một số lượng không nhỏ các Nho sỹ Việt Nam thời Phong kiến, đặc biệt là những người có phẩm hàm trong bộ máy chính quyền các cấp.

Thực tế này không có gì khó hiểu, bởi lẽ, cũng như Phan Châu Trinh, Nguyễn Văn Vĩnh luôn xác định, Phong kiến Việt Nam là rào cản lớn nhất cho con đường tiến hóa của đất nước này. Vì vậy, trong cả một quá trình dài vận động cách mạng thay đổi tư duy, thay đổi cách nghĩ và bài trừ nhiều hủ tục mang danh tập quán trong cuộc sống sinh hoạt của người Việt, Nguyễn Văn Vĩnh đã làm mếch lòng cũng như ngăn cản khả năng thu lợi của nhiều đối tượng có chân trong bộ máy cai trị, nhờ việc họ là sản phẩm của nền giáo dục khoa cử.

Hai vị quan triều Nguyễn ( ảnh Internet)

Năm 1907, trong bức thư Nguyễn Văn Vĩnh viết ngày 11/12 bằng tiếng Pháp gửi đến ngài Hauser, Đốc lý Hà Nội, phản đối quyết định của Nhà Cầm quyền giải tán và khủng bố Phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục, có đoạn viết:“…Kẻ thù của chúng tôi khá đông đảo. Các hội giảng của chúng tôi về việc ăn hối lộ, về các hủ tục ở các làng quê, đã khiến nhiều quan lại, thông ngôn và kỳ hào chống lại chúng tôi…”.

Năm 1918, Nguyễn Văn Vĩnh suýt bị chém chỉ vì đã dám bắt tay Vua Khải Định, sau đó lại còn dám khước từ cả việc nhận kim khánh do Vua ban với lý do: “xin được giữ cho cái ngực được trinh suốt đời”. Năm 1930, Nguyễn Văn Vĩnh xin cáo lỗi không nhận Bắc Đẩu Bội Tinh của Chính phủ Pháp, rồi năm 1932, từ chối việc làm quan Thượng thư cho Triều đình Huế….

Sự kiện được gọi là “Nóng” … từ ngày xưa, đã diễn ra đúng 85 năm. BBT chúng tôi xin được gửi đến các quý vị và các bạn thông tin này, để cùng nhau biết rằng, chúng ta đã phải vật lộn bao nhiêu, từ hồi nào và đến bao giờ, để tìm đến sự dân chủ, văn minh và tiến bộ xã hội!

Thấm thía và tự hài lòng với diễn biến có tính biến cố này, ngày 23/10/1932, cũng trên tờ báo này số 181, Nguyễn Văn Văn đã viết và đăng bài:

“Une vieille question: Les lays, le respect et l’évolution” – Một vấn đề đã cũ: lạy và lòng tôn kính, và sự tiến hóa của phong tục.

Tóm tắt đôi ba dòng để bạn đọc cùng chia sê, rằng vì sao, trên tờ báo L’Annam Nouveau – Nước Nam mới của chính Nguyễn Văn Vĩnh xuất bản bằng tiếng Pháp, lại “tưng bừng” đăng một thông tin đầy tính lịch sử đối với tập quán lễ nghi của người Việt, tồn tại trong suốt nhiều thế kỷ của nền Quân chủ chuyên chế.

 

 

TIN GIỜ CHÓT TẠI TRIỀUĐÌNH HUẾ ngày 10/10/1932.

BỎ LẠY

Sáng hôm nay, một lễ nghi long trọng đã diễn ra ở Điện Thái Hòa, tới dự có ngài Toàn quyền Đông dương, các ông Thống sứ Bắc kỳ và Khâm sứ Trung kỳ, cùng tất cả các nhân vật quan chức quan trọng người Pháp có mặt ở Huế.

Tất cả những người có mặt gồm cả các quan lại trong triều đình đều ngạc nhiên và tỏ ra vui mừng khi chứng kiến trước cửa Cung điện được treo trang trọng bản sắc lệnh của Nhà Vua, thông báo về việc hủy bỏ nghi thức LỄ LẠY.

Việc lạy quỳ xuống gối được chính thức thay thế bằng việc hai tay nắm vào nhau trước ngực và vái ba lần cùng với việc cúi đầu.

Các quan triều Nguyễn trước điện Thái Hòa ( ảnh Internet)

Nhất định, việc bãi bỏ lễ nghi quỳ lạy này sẽ được hoan nghênh nhiệt liệt trong xã hội.

Tối thứ Sáu, Hội Bắc kỳ Châu pha đã tổ chức một buổi tiệc trà để chào mừng sự có mặt của những nhân vật quan trọng từ Bắc kỳ vào dự lễ ở Huế. Trong số đó có quan lớn Hoàng Trọng Phu, quan lớn Vương Tứ Đại, ông Phạm Huy Lục, quan lớn Nguyễn Năng Quốc, ông Phạm Quỳnh và nhiều các nhân vật quan trọng khác.

Báo L’Annam Nouveau – Nước Nam Mới, số 180 tháng 10 năm 1932.

 ————————————

Comments

  1. nghiem trong hanh

    Cảm ơn tác giả đã cho biết lịch sử việc bỏ lạy từ1932 của triều đình Huế .Thật như một cuộc cách mạng ,tư cách con người dân Việt được nâng lên rõ rệt .

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *