14 tháng 7 – QUỐC KHÁNH CỘNG HÒA PHÁP

NGUYỄN VĂN VĨNH THẤY GÌ QUA LỜI BÀI

QUỐC CA PHÁP – MÁC XÂY E (La Marseillaise)?!

Ở đời này, hành vi của những kẻ hiểu biết rất dễ làm cho số đông không hiểu biết không chỉ ngạc nhiên, đôi khi còn khôi hài hơn nữa của sự ngạc nhiên, là sự kết tội kẻ hiểu biết là kẻ ngoại đạo, kẻ quỷ quái, cần phải loại bỏ nó.

Không có nhiều giấy mực để dẫn các trường hợp điển hiển hình trong lịch sử nhân loại như Côpecnic – Nicolaus Copernicus (1473 – 1543), Galile – Galileo Galilei (1564 – 1672), Anh Xtanh – Albert Einstein (1879 – 1955)…. Những kẻ mà sinh thời, khi công bố những phát kiến của mình, một phần đa số trong xã hội đều cho rằng, đó là sự ảo tưởng, trái quy luật, ngược với tập quán…. Thậm chí có người, để tồn tại và tiếp tục theo đuổi sự nghiệp riêng, còn phải rời bỏ nơi cư trú vì không được chính “tổ quốc” mình chấp nhận.

Mấy ai biết, A. Duma – Alexandre Dumas (1802 – 1870), Nhà văn đại tài, nhà viết kịch, nhà báo, người mà V. Hugo đã phải khẳng định: “Trong thế kỷ này, không ai được dân chúng yêu mến sâu rộng và thắm thiết bằng Alexandre Dumas”. Vậy mà phải mất 132 năm sau khi mất, năm 2002 thi hài của A. Duma mới được đặt vào nơi giữ gìn những vong hồn danh nhân thiêng liêng và kính trọng nhất của nước Pháp là Điện Pantheon.

Nguyễn Văn Vĩnh khi 15 tuổi đã thành “viên chức” trong sở Tây, sống ngập chìm trong sách báo và ấn phẩm bằng tiếng Pháp. Thử hỏi, cậu bé 14 tuổi, đỗ thủ khoa tiếng Tây, làm sao với cái bộ óc ấy, lại không bị ngây ngất, đắm say trước các tác phẩm văn học, triết học, khoa học, những thứ được hiểu là kết quả của sự tiến bộ về tri thức nhân loại, lại do chính kẻ đô hộ kia đem từ cả vạn cây số đến cái xứ sở này, một xứ sở chỉ quen sống theo những gì được gọi là tập tục do tầng lớp ăn trên ngồi chốc áp đặt, và họ bảo đó là phong tục. Một xứ sở mà người dân tuyệt nhiên không có khái niệm gì về thế nào là môi sinh văn hóa.

Nhờ những kiến thức đã đọc bằng những bản in tiếng Pháp, NVV đã từng mơ rằng, người Việt mình cũng có thể trở nên văn minh như người Pháp, nếu học và đọc! Cái nguồn cơn đã đẩy NVV lao vào con đường làm bằng mọi cách để đồng bào của ông có chữ viết riêng, lấy đó làm năng lượng và phương tiện để cải tạo cuộc sống, canh tân đất nước, thoát ra khỏi cái đói, cái nghèo, cái ngu, cái dại.

Đọc như NVV, đọc đến mức đã để lại ấn tượng kinh hoàng cho những người ở thế hệ đi sau, và họ phải thốt lên: “Nguyễn Văn Vĩnh đọc tất cả những gì rơi vào tay mình!” (Vũ Bằng. 1913 – 1984).

Ngẫm như thế, hiểu như vậy, vậy thì chắc chắn NVV đã phải rất thuộc lời của bài ca Mác Xây E (La Marseillaise), là Quốc ca của người Pháp, của nước Pháp Cộng hòa, nhưng là của những người Pháp yêu tự do, yêu bình đẳng và ghét sự bóc lột, chứ không phải những gương mặt Pháp là các quan cai trị với hình ảnh biểu trưng lịch sử là, bụng phưỡn, mũ thực dân, miệng ngậm tẩu và chống ba tong…

NVV đã khái niệm được ngay từ lúc còn niên thiếu, cái khí chất hào hùng của một bài hát mà người Pháp gọi là Quốc ca, vào cái thời điểm lịch sử mà người Việt Nam còn chưa có khái niệm gì về thế nào là Quốc gia, thế nào Quốc hội? Tại sao lại cần phải đấu tranh? Tại sao lại cần có bình đẳng, có dân chủ?

Không phải suy diễn, nhưng rõ ràng những lời ca ngay từ đầu của bản nhạc như:

Hãy tiến lên những người con của Tổ quốc,

Ngày vinh quang đã đến rồi!

Chúng ta hãy chống lại sự áp bức,

Ngọn cờ nhuốm máu đã giương lên!

(Allons enfants de la Patrie,

Le jour de gloire est arrivé!

Contre nous de la tyrannie,

L’étendard sanglant est levé!)

Đã mê hồn NVV, mê hồn một cậu bé mà người Việt ngày ấy thường gọi nôm là “trẻ trâu”. Và làm gì mà NVV và Phan Châu Trinh sau đó, chẳng thực tin vào lời cam kết của vị quan Toàn quyền Pôn Đume – Joseph Athanase Paul Doumer (1857 – 1932), rằng sẽ xây dựng một chính sách Pháp – Việt hợp tác, sẽ giúp người An Nam được khai sáng, bởi lẽ trong Quốc ca của người Pháp còn nhấn mạnh:

Tại sao! Lũ người vọng ngoại này

Lại sẽ làm luật cho nước nhà của chúng ta!

Tại sao! Những kẻ hám lợi này

Lại quật ngã những dũng sĩ của chúng ta!

(Quoi! ces cohortes étrangères

Feraient la loi dans nos foyers!

Quoi! ces phalanges mercenaires

Terrasseraient nos fiers guerriers!)

Lòng tin của NVV vào một nước Pháp của Công xã Paris, của cuộc cách mạng 1789 là cực kỳ lớn, nhất là khi chúng ta đọc và hiểu cái quật cường của một dân tộc coi tự do là sự sống còn, qua những ca từ trong phần cuối của bài Quốc ca nổi tiếng của nhân loại:

Nền tự do, nền tự do thân yêu

Hãy chiến đấu chống những kẻ thủ cựu!

 

(Liberté, Liberté chérie,

Combats avec tes défenseurs!)

Ngẫm ra, lòng tin ở đời dù có bị phản bội, vẫn còn tốt hơn những ai sống không có lòng tin. NVV đã từng rất bất bình với hàng loạt những chính sách cực đoan của những người Pháp thuộc địa, mâu thuẫn đến mức, họ đã hãm hại ông. Nhưng NVV không ân hận khi từng nói:

Chỉ có đạo đức học mới cho phép con người thực hiện được những điều tốt đẹp bằng cách chỉ ra cho nó rằng, làm điều đó là phù hợp với cái cao đẹp mang tính chất đạo lý. Bắt chước theo các triết gia người Pháp, chúng ta cần đề ra câu hỏi đó, câu hỏi khiến họ trằn trọc ngày đêm. Nhân danh cái gì mà ta có thể áp đặt các điều răn dậy đạo lý cho con người và cho các dân tộc?

(trích phát biểu của NVV tại một buổi diễn thuyết ở Hà Nội về “Gía trị của nền âm nhạc dân gian, một hình thức lịch sử tự nhiên của trí tuệ con người” tháng 11 năm 1905, do Nguyễn Văn Tố ghi lại).

Tài liệu tham khảo:

 

http://thethaovanhoa.vn/the-gioi/cau-chuyen-tuyet-voi-dang-sau-ban-quoc-ca-phap-n20151119051502733.htm

 

BBT. TNT

 

NGUYỄN LÂN BÌNH.

 

 

 

 

 

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *