NHỜI ĐÀN BÀ – Bài 13

Đăng cổ Tùng báo số 817 ngày 12.9.1907

Hôm chủ-nhật trước, cậu nó đi nghe ông T-N. diễn thuyết ở tràng Nghĩa-thục, về nói truyện lại với em rằng: có bác cái tục đàn-bà những nhà có tang, lệ đâu lại cứ động thấy ai vào viếng thì nào mẹ, nào con, con dâu, con gái ra khóc èo èo lên ba tiếng, khách ra khỏi cửa lại trò chuyện ăn uống như không.

Tôi trách ông T-N. nói sàm của em mất một điều. Giá thử để em nói thì mới được hết ý. Cái tục ấy là tục dả-dối cũng có, nghĩa là ta làm nhiều điều cứ theo tục mà làm, chớ không chịu xét nghĩa-lý một tý nào. Sau nữa lại là một cái cách chị em trong nhà sói móc lẫn nhau. Ông T-N. có ý nghe những nhời khóc thì lại còn buồn cười nữa. Nào có phải con cháu khóc: Cụ ơi ! là cụ ơi ! mà thôi đâu. Chị dâu thì khóc: “Ới cụ ơi ! cụ đi dâu, bỏ con bỏ cháu, để cho con cháu trăm công nghìn việc, thế nay ? cụ ơi ! là cụ ơi !”. Thế là cách kể công đó. Ra điều ta làm dâu vất vả, trăm việc phải gánh vác, nhân cơn thương mà lấy sĩ-diện với họ nhà chồng đó. Em chồng thì khóc: “Ới ! Cụ ơi ! làm sao cụ không ở với con với cháu, cụ đi để cho rồi, tan cửa nát nhà, cụ ơi !…là…cụ ơi !”. Thế là cách bỉ chị dâu đó. Ra điều rằng: này cụ nhắm mắt lại thì ai chớ chị tôi thì của cải cụ để cho anh tôi, chị tôi sắp chuyển cả về cho mẹ bây giờ đấy.

Nói tóm lại thì là tại nước Nam không có nhật-trình cho nên mới phải mượn những cách ấy mà nói xấu nhau.

đám cưới đầu TK.20

Một đám cưới đầu thế kỷ 20 – nguồn: internet

Nhân thể tôi xin kể vài điều hủ-lậu của đàn-bà chúng tôi, kẻo có ông cứ kêu mãi rằng: bao nhiêu cái hay em giữ cho đàn-bà cả:

Nhà có dỗ làm sao cứ phải làm cỗ bát. Bây giờ ai cũng biết cả rằng: cỗ bát thực là vô-tích. Làm khéo mà ngon thì đã đành, như ta: vây cá thì lèo tèo được răm cái, còn ở dưới thì những mỡ với mang: bóng, mục toàn dả dối cả, thế mà vẫn cứ phải có thế mới gọi là thảo hay sao ? Thậm chí lại còn có nhà một bát chiết yêu dưới độn cái trên đơm chè, còn đồ ăn thì phủ một lượt ở trên, phải những tay duy-tân bây giờ cho một đũa thì sạch, cho nên mới sinh ra cái thói lịch-sự gọi là: cái đá cắn đôi.

Không kể nhà kiểu cách làm gì nữa. Có nhà cũng vào mặt phải chăng, mà nhà thì họ to cứ mỗi tháng độ vài cái dỗ. Ngày thường thì ăn uống vào mặt rộng rãi, chớ cũng chẳng muối rưa gì, nhưng động hôm nào có dỗ là phải vài bát miến, mực, bóng chi dan, nhưng có dỗ luôn, không dám làm tươm thì cũng bôi soa ra, ăn chẳng thấy mùi mẽ gì, có khi lại kém ngày thường. Làm cho ông chồng động khi nào có dỗ đến bữa cứ gắt như cành cạch.

Thế cũng là một cái hủ, vì ngày thường ăn thịt bò, đỗ sào, đồ kho, đồ nướng thì ngày dỗ cũng cứ thế có được không ? Hà tất lại cứ phải vài bát chiết-yêu, cái mâm sơn, mới là cỗ.

Một sự hủ nữa là ở cách ăn mặc.

Chắc em nói những điều sau này, thì có người lại bảo em rằng đã đi lấy Tây dở về, nhưng cũng không cần, đã nói lại còn sợ chi ai. Vả ông nào muốn biết em có phải là mặt vợ Tây vợ Khách không, thì cứ làm cái bài của em ra ở kỳ báo trước cho rồi, thì em đến tận nhà trình diện cho mà biết !

Trong mục con gái hàng Đào, hàng Ngang. Đôi dép thì (mất 2 từ)…sức mạnh thì bật thẹp-cam; cái nón thì vì dần (mất 2 từ)…bằng cái phản ở trên đầu; cái khăn thì một trăm người giống nhau cả; cái (mất 4 từ)…đen mới là tử tế; đôi hoa tai thì cái cuống có khác gì cái móc của phu gạo; cái răng thì tại các cô Tày để trắng cho nên vạn-đại con gái tử tế cứ phải ruộm đen. Hình dung đi cũng khó lấy dáng. Ngồi cái xe cũng trơ-trẽn. Đứng cũng xấu, đi cũng xấu. Thế mà không ai dám đổi. Miệng em nói mà em cũng thế. Dây quá ! Bây giờ động sai cái gì không giống người ta, thì thiên-hạ bảo ngay là đĩ thõa. Nhưng em nghĩ làm thân con gái có cái làm đẹp là sướng, mà mình bị một cái phong tục cho nên không sai được một cái gấu áo.

Còn con gái thì trách làm sao những các bà có chồng rồi không đổi đi, để chioj em chúng tôi theo. Các bà có chồng rồi, lại phải xếp ngay hoa hột, áo mớ nọ mớ kia vào hòm.

Các ông duy-tân có cố thế nào cho các em cũng được dựa một tí duy-tân ấy không. Cái thích làm đỏm xin đừng có chê. Nó là cái tính chất đàn-bà. Giời sinh ra lên ba tuổi đã biết làm đỏm rồi.

ĐÀO-THỊ-LOAN.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *