NGUYỄN VĂN VĨNH VỚI CHỐNG ĐÚT LÓT và HỐI LỘ – Bài 3

CHẾ ĐỘ ĐÚT LÓT, HỐI LỘ MUÔN HÌNH VẠN TRẠNG

( La concussion sous ses différentes formes)

 Bài 3, L’Annam Nouveau số 112 ngày 25.2.1932.

Ảnh một vụ xử án ở địa phương thời Pháp thuộc

Ảnh một vụ xử án ở địa phương thời Pháp thuộc

Hôm nay chúng ta hãy bàn về sự ăn đút lót mà thông thường được gọi là ăn hối lộ. Đây là việc nói đến một công chức nhận trái phép những khoản tiền hoặc các vật phẩm có giá trị khác khi thi hành những bổn phận của mình để làm lợi cho kẻ đưa hối lộ, hoặc gây hại cho Nhà nước, hoặc hại cho một cá nhân khác, trái với sự công bằng. Việc ăn đút lót cũng có thể sảy ra khi một người cần vị công chức có quyền phải ra một quyết định đúng theo quy định của luật pháp, mặc dù đó là bổn phận của người viên chức đó khi đã được ăn lương của Nhà nước. Để hoàn chỉnh nhận thức này, có thể hiểu, ăn đút lót còn là việc nhận tiền để không thực hiện bổn phận đáng ra họ phải làm, theo cách giả vờ quên, vô tình hay giả như bị nhầm lẫn. Việc nhận quà biếu từ người mang ơn do vị quan tự nguyện thực hiện bổn phận theo lẽ công bằng, phù hợp với quy định của pháp luật cũng là một loại hình ăn của đút lót, kể cả việc vị quan đó không đòi hỏi.

Việc ăn đút lót thể hiện điển hình nhất là việc các vị quan trong khi xét xử đã đòi các bị can đưa hối lộ để các bị can đó nhận được mức án có lợi cho họ.

Trong lĩnh vực quản lý hành chính, việc ăn đút lót bao gồm: nhận tiền của kẻ này và biệt đãi kẻ kia, đưa ra những khuôn phép quá đáng làm mất lòng dân chúng để moi tiền những kẻ tìm cách lẩn tránh. Thông thường, nhận tiền của kẻ nào thì kẻ đó sẽ nhận được sự ưu ái hưởng sự ngoại lệ, làm sai lệch các kết quả khi thi tuyển vào những vị trí có lợi vì kẻ đó đã chịu chi tiền.

Trên đây là một số cách thức khác nhau của những kẻ bị tính vụ lợi lôi kéo một cách tự nhiên, họ mất khái niệm của một người lãnh đạo với sứ mạng phải là người gương mẫu khi giữ vai trò chỉ huy. Những lối sống này không phải chỉ là hiện thân của ma quỷ. Chính trong lĩnh vực cần phải có tính nghệ thuật cao, sự tinh tế khi điều hành trong công việc, họ lại biến nó thành sự ma quái, đồi bại. Thông thường, chỉ có những kẻ ngu ngơ mới can dự một cách trực tiếp để bị bắt quả tang một cách ngớ ngẩn. Lũ ma lanh, chúng biết tổ chức hoàn hảo cách thức bóc lột, đến mức không những chúng chắc chắn thoát được sự trừng phạt mà còn được đánh giá là những kẻ thông minh và năng động hơn người !

Chúng ta hãy cùng nhau nghiên cứu một chút cái kỹ nghệ khôn khéo này. Trước tiên, phải nhớ rằng đây là một nguyên tắc không thay đổi nếu không muốn làm hỏng và phá tan cái chức năng chuyên môn và phải vì chính lợi ích của viên quan phụ trách cùng với các thuộc hạ dưới quyền với những người sẽ kế vị.

Mọi cuộc tiếp xúc đương nhiên phải có tiền và phải thu được cao hơn mức giá quy định. Theo ngôn ngữ thương mại: không được giảm giá và đừng cho khách hàng có thói quen xấu khi quan hệ.

Nếu sếp không biết cách xoay sở, hãy nói ngài giao việc này cho một kẻ thạo đời.

Hãy giữ khoảng cách, tạo sự khó gần. Đừng tiếp bất cứ đối tượng nào nếu chưa có ý kiến của những kẻ trung gian này… Hãy khéo léo lựa chọn các mối quan hệ. Hàng ngày, phải biết kéo về những đối tượng tốt không vụ lợi, không ham ăn chơi. Tránh xa và coi như dịch hạch những bộ mặt hay xin xỏ, thích dắt díu bè phái, bọn này khác với lũ người môi giới vì lợi. Hãy đảm bảo sự thống nhất trong công việc của bộ máy lãnh đạo. Phải biết dựa vào cố vấn và mọi việc nên thông qua anh ta.

Nếu sếp là người tự biết cách xoay sở, đó là chuyện khác. Ngài sẽ chủ động với những chiến thuật của riêng mình, biết tự đánh giá việc trả công và chi theo ý riêng, khôn ngoan tránh được cạm bẫy và tránh những chuyện tai tiếng.

Nguyên tắc trên đây khi được được chấp nhận sẽ chỉ còn việc là làm sao để sinh lời. Muốn để làm được, cần phải có thông tin đầy đủ những gì diễn ra trong khu vực do mình quản lý, kể cả phải có hẳn đội quân trinh sát riêng để xác minh sự trung thực của các báo cáo do cấp dưới chuyển về. Khi thuộc hạ biết ngài nắm rõ tình hình, họ sẽ không dám giấu diếm và mọi sự việc sẽ phải trình bày với quý ông, kể cả những chuyện không nằm trong phạm vi thẩm quyền của ngài do có những quyết định phân công mới.

Việc quán xuyến đầy đủ thông tin, đầu tiên là nó giúp ngài không bị gặp các biến động có tính rủi ro bất ngờ, những âm mưu chính trị tìm cách chống lại ngài trong địa bàn ở địa phương đều có thể dẫn đến ý đồ luân chuyển ngài, một án kỷ luật, cách chức, đôi khi chỉ với lý do là “đồng lõa”. Vấn đề thông tin là vô cùng bức thiết, nhờ đó mà công việc sinh lợi. Khi sếp thực sự thông tỏ tình hình, có thể gây lo lắng cho bất cứ kẻ nào bị ông đặt dù chỉ là một câu hỏi. Bởi lẽ nếu các nhân viên dưới quyền hoàn thành tốt các nhiệm vụ thì ngài đã không phải đi hỏi. Tất cả mọi việc, mọi diễn biến đều phải được báo cáo ngay.

Một chuyện đơn giản thế này, việc đã chậm báo cáo trước một vị chánh tổng hay lý trưởng, ngài có thể dùng tiền để nhận khuyết điểm, nghĩa là dùng một tặng phẩm đắt tiền để xóa đi sự vô ý hoặc là sự ngu dốt nào đó. Đồng thời. yên tâm rằng, kẻ trung gian chuyển quà đó sẽ giữ bí mật, chẳng ai biết. Song việc bề trên có có tha hay không tha cái lỗi đó, lại tùy thuộc vào việc nhìn nhận rằng đương sự có liên quan có còn cần cho ngài ấy nữa hay không?! Việc ngài ấy sẽ tự lo được hay không ở khâu này, sẽ quyết định việc có cần phải thay thế… Việc từ chối lá đơn xin được nhận lỗi là biểu hiện việc sẽ thay đi một tên cận thần xấu. Mọi người sẽ vui lòng nộp tiền cho ngài, khi ngài là một vị quan năng động, biết kiếm tiền và giúp cho các thuộc hạ cũng sẽ làm được như vậy.

Thật là sai lầm khi nhận thức rằng, chế độ bầu cử theo cách bỏ phiếu kín sẽ là triệt tiêu mọi khả năng ăn đút lót. Ở ta cũng như ở các quốc gia theo chế độ đại nghị, chính bản thân cái cơ quan quyền lực có trách nhiệm tổ chức bầu cử, kết quả bầu cử sẽ đạt được hoàn toàn theo ý của người lãnh đạo cơ quan đó khi biết cách sắp đặt. Các ứng cử viên trúng cử thường sẽ phải là những vị được đỡ đầu và các cử tri đi bầu đều sẽ là những người đã được chọn để cử đi. Chỉ có những nhà lãnh đạo bất tài mới để một ứng viên trúng cử ngoài ý muốn!

Một quan chức thạo nghề làm quan có thể bán được giá đắt những chức vị mà ít ai dám mơ đến. Cá nhân tôi (người viết bài này) đã chứng kiến một vị trí chánh tổng được mua với giá cực kỳ đắt vì suốt ba năm liền không ai dám mon men đến cái ghế đó. Với tôi, tôi khâm phục vị quan này. Khi vừa nhậm chức, vị này đã biết rõ tình trạng thảm thương trong tổng, hậu quả để lại của các vị quan tiền nhiệm. Để tránh sự chống đối trong nội bộ, vị quan đã bất ngờ cho gọi một nhân vật là lý trưởng có tiếng là bất lương nhất trong hàng ngũ các lý trưởng của cả tổng, và cũng là người đã từng ra ứng cử làm chánh tổng, sẽ phải nhận trách nhiệm dàn xếp với các lý trưởng khác để không được chống đối và hãy coi đây là cơ hội để được tồn tại. Hiển nhiên, vì sự sắp đặt này, chỉ 8 ngày sau, các lý trưởng khác đã cùng nhau góp tiền để đẩy tên lý trưởng bất nhân này ra khỏi tổng, tránh được chuyện để rơi vào thế bất lợi vì sẽ bị tên lý trưởng này đè đầu đè cổ, loại được một ứng viên bất đắc dĩ mà đã có lúc được tổng giới thiệu trong những lần bầu cử trước.

Hãnh diện khi được bầu một cách mặc nhiên nhưng vẫn phải chi tiền. Đồng thời để mọi người hiểu thế nào là một vị quan thạo đời?

Như vậy, ngoài các công việc theo chức phận, các quan hàng tỉnh còn hài lòng vì những chuyện này trở thành sự làm giá một loại mặt hàng mà người dân chẳng ai cần. Thực tế, mọi người đều biết rằng, với các nguyên tắc mới ban hành, việc bầu các chức danh như lý trưởng và chánh tổng đều phải thông qua vị quan đầu tỉnh, đương nhiên là các ngài sẽ được hưởng lợi. Khi có những vị trí khuyết, các ứng viên phải nộp đơn không phải cho tri phủ hay tri huyện, mà là nộp cho quan tỉnh. Các quan tỉnh sẽ lập hồ sơ và chỉ thị cho các cấp tổ chức việc bầu, nghĩa là, việc bầu cử sẽ chỉ được tổ chức khi các ngài đã chắc chắn xác định được cái giá tiền cho vị trí đó. Thế là, một giá bỏ thầu được định ra và các quan phủ, quan huyện phải làm sao để nâng giá lên ở mức cần thiết để họ phải có phần, cũng như cả những thuộc hạ ăn theo. Đây là một thực tế về cách tổ chức mà chính các quan phủ, quan huyện đã đặc biệt chia sẻ với chúng tôi.

Theo các quy định cũ trước đây, các vị được tự do định đoạt khoản tiền vi thiềng, cao thấp thế nào, tùy thuộc vào vị trí đó có tốt bổng hay không. Nhưng ngày nay, họ phải thừa lệnh các quan hàng tỉnh trong tất cả các cuộc bầu cử, không có ngoại lệ. Ngày nay, chính vì có các quy chế mới. nó đã trở thành việc làm giá cho các chức vị như: chánh hoặc phó tổng và lý trưởng.

Các quan phủ, huyện nấp sau lưng những quyết định từ cấp trên, họ tự thấy mình cũng phải được ăn tiền. Họ bảo: “Tôi không phải đòi cho mình; với tôi, kể cả không có, tôi khỏi cần…nhưng đây là để biếu cụ lớn (quan tỉnh)”. Đó là lý lẽ điển hình thường được nêu lên với những ứng viên khó khăn, không có khả năng chi tiền. Chúng ta cũng thừa nhận những sự việc này là thật. Từ thực trạng này, chúng ta phải kết luận rằng, những vấn đề trong hệ thống hành chính bản xứ trong bối cảnh hiện nay là, một công việc, càng có nhiều người dính vào, càng gây tốn kém cho đương sự. Những điều mà chính quyền vẫn coi là để đảm bảo cho tính hợp pháp, đều bị người dân nhìn nhận là chỉ thêm khó khăn, vô ích và tốn kém. Những người dân ở nông thôn chỉ muốn khi có việc, họ chỉ phải làm việc với các vị quan trong huyện của họ, kể cả có phải chi phí ít nhiều, hoặc không phải chi gì hết tùy theo ý nghĩa và giá trị sự vụ mà họ kiến nghị.

Đa phần, các viên quan đứng đầu các phủ, huyện đều phản đối cái quy định mới liên quan đến các vị trí tổng, lý. Họ không thích thú gì cái cách thức mặc cả tiền bạc để phải đòi từ các ứng viên cho mỗi xuất quan. Có lẽ, họ cũng muốn đem đến một chút công bằng trong việc tổ chức, khai thác cái nguồn lợi được sinh ra từ các cuộc bầu cử.

Tiếp tục, chúng ta sẽ bàn đến những lĩnh vực khác, những vụ việc rắc rối sảy ra ở các địa phương đòi hỏi cần có sự can thiệp của chính quyền. Các vụ việc như: cướp bóc, ăn cắp, tội phạm hình sự, nợ nần dân sự do vô tình hay cố ý gây ra, tất cả những điều đó đều phải báo cáo lên huyện. Trước khi báo cáo lên tỉnh những vụ việc này, quan huyện bao giờ cũng phải tiến hành các cuộc điều tra. Chính các cuộc điều tra này trở thành nguyên nhân tạo ra những mưu mô tìm cách đút tiền để mua chuộc từ phía các đương sự, mục đích để các kết luận điều tra sẽ có lợi cho họ. Vì lẽ đó, họ phải làm cho các cuộc điều tra trở nên quan trọng, gây tâm lý ám ảnh trong nhân dân, làm cho các nhân viên hàng xã lo sợ mơ hồ khi nghĩ đến trách nhiệm của mình. Theo thông lệ, tất cả các điều tra viên của đoàn kiểm tra sẽ phải về sống tại địa phương nơi có vụ việc trong suốt quá trình điều tra. Như thế, thừa phái, lính lệ, lính cơ, thư lại đều sẽ ở trọ ngay tại nhà của nạn nhân hay họ hàng của nạn nhân liên quan, đặc biệt các loại hình vụ việc như trộm cắp, hỏa hoạn hay giết người… Nếu những người có liên quan không có khả năng để thu xếp việc được ở trọ của họ, thì lý trưởng phải đứng ra để thu xếp nhân danh làng xã, rồi sau này sẽ cộng, tính mọi khoản chi phí cho vụ việc, thường là cao hơn số thực chi.

Nếu như địa phương đó được quan huyện, quan phủ chiếu cố, công tác điều tra sẽ được đẩy nhanh, giới hạn, khống chế số lượng các nhân viên điều tra. Điểm này là một sự tiến bộ. Cũng có những địa phương không chịu nổi cách bóc lột như vậy, họ từ chối các nhân viên điều tra được huyện, phủ cử xuống trọ và họ tự thúc đẩy mọi việc liên quan. Tuy nhiên, sẽ khó để địa phương từ chối khi các vị đó xin tiền bồi dưỡng cho số lính hoặc các phái viên về truyền đạt các quyết định có liên quan và họ cũng biết khó đòi được điều gì khác. Các quan trên cũng có thể chơi sỏ theo cách, ngày nào cũng cử các phái viên xuống, nếu như địa phương không biết điều để trình bày, tranh thủ sự quan tâm của ngài ngay từ giai đoạn đầu của vụ việc. Cuối cùng, giữa họ với nhau cũng có thể thương lượng để có một phương án trọn gói theo kiểu hợp đồng nhằm cảnh giác với mọi sự bất trắc, hoặc chấp nhận bị phạt ở mức tối thiểu bằng cách nâng cao một chút giá trị của những vật phẩm sẽ được dùng làm quà tặng vào những dịp lễ tết.

Kết thúc việc điều tra, họ còn phải lo cái báo cáo lên quan tỉnh mà đến nay đó là việc bắt buộc đối với những vụ việc có tính nghiêm trọng. Đây cũng là một cách đảm bảo nữa về quyền lợi cho những quan chức cấp tỉnh.

(Còn nữa)

NGUYỄN VĂN VĨNH

Người dịch: Nguyễn Kỳ, Bùi Tường Trác và Nguyễn Thị Mười.

Hiệu đính kỹ thuật: BBT Tannamtu.com

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *